Projeye Genel Bakış

İklim finansmanı, doğası gereği çok sektörlü bir alan olup kamu kurumları, finansal düzenleyiciler, finans kuruluşları, sermaye piyasası aktörleri, kalkınma bankaları, yerel yönetimler, özel sektör kuruluşları, akademi, sivil toplum ve uluslararası kalkınma ortakları arasında koordineli bir yaklaşım gerektirir. Bu nedenle paydaş katılımı, Proje kapsamında ayrı bir faaliyet olarak değil; politika uyumunu, kurumsal sahiplenmeyi, teknik eşgüdümü ve Proje çıktılarının uzun vadeli sürdürülebilirliğini destekleyen temel bir unsur olarak ele alınmaktadır.

Proje boyunca yapılandırılmış ve kapsayıcı bir paydaş katılım yaklaşımı uygulanmaktadır. Paydaşlar; kurumsal görev ve yetkileri, etki düzeyleri, iklim finansmanına ilgileri, uygulamadaki rolleri, kapasite geliştirme ihtiyaçları ve Proje çıktılarının benimsenmesi ile yaygınlaştırılmasına sağlayabilecekleri katkı bakımından değerlendirilmektedir. Paydaş haritalaması dinamik bir süreç olarak ele alınmakta ve politika öncelikleri, kurumsal yapılanma, AB sürdürülebilir finans çerçevesi ve uygulama ihtiyaçlarındaki gelişmelere göre güncellenebilmektedir.

Avrupa Birliği Delegasyonu (Gözlemci)

Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu, Projenin gözlemcisi olarak paydaş haritasında ayrı bir yere sahiptir. Delegasyon; Proje çıktılarının gelişen AB iklim ve sürdürülebilir finans müktesebatıyla tutarlılığı, çıktıların uygulanabilirliği, AB destekli diğer girişimlerle politika uyumu ve IPA öncelikleriyle örtüşme açısından yönlendirici bir rol üstlenmektedir.

Bu kapsamda Delegasyon ile düzenli koordinasyon toplantıları, Eylem Koordinasyon Birimi ve Proje Yönlendirme Komitesi katılımı, stratejik çıktılara ilişkin istişare ve geri bildirim süreçleri ile görünürlük faaliyetleri yürütülmektedir.

Ana Paydaş Grupları

Proje, Türkiye’nin iklim finansmanı ekosistemi içerisinde geniş bir paydaş grubuyla etkileşim kurmaktadır. Bunlar arasında:

Kamu Kurumları ve Düzenleyici Otoriteler

Kamu kurumları ve düzenleyici otoriteler, Türkiye’nin iklim finansmanı mimarisinin geliştirilmesi ve uygulanmasında merkezi bir role sahiptir. İklim Değişikliği Başkanlığı; ulusal iklim politikası, iklim finansmanı koordinasyonu, taksonomi ve Emisyon Ticaret Sistemi hazırlıkları ile uluslararası iklim müzakerelerinde temel koordinasyon görevini yürütmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile BDDK, SPK ve SEDDK gibi finansal düzenleyici kurumlar da sürdürülebilir finans düzenlemeleri, kamu maliyesi, finans sektörü gözetimi, raporlama yükümlülükleri ve sermaye piyasalarının geliştirilmesi açısından önemli sorumluluklara sahiptir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı da sanayide dönüşüm, karbonsuzlaşma politikaları, yenilenebilir enerji yatırımları ve enerji verimliliği finansmanı açısından ilgili kamu paydaşları arasında yer almaktadır.

Bu kurumlarla yürütülen etkileşim, Proje çıktılarının ulusal politika çerçeveleri, düzenleyici gelişmeler ve uygulama öncelikleriyle uyumlu olmasına katkı sağlamaktadır. Aynı zamanda yeşil bütçeleme, iklim finansmanının izlenmesi, sürdürülebilir finans düzenlemeleri, taksonomi uygulaması ve yatırım planlaması gibi kesişen alanlarda kurumlar arası eşgüdümü desteklemektedir.

Finans Sektörü ve Sermaye Piyasası Aktörleri

Finans kuruluşları, iklim finansmanının harekete geçirilmesi ve tahsis edilmesinde kilit rol üstlenmektedir. Kamu ve özel bankalar, katılım bankaları, kalkınma bankaları, sigorta şirketleri, kurumsal yatırımcılar ve sermaye piyasası kuruluşları; iklim ve sürdürülebilir finans politikalarının somut finansman kararlarına ve yatırım akışlarına dönüşmesinde temel aktörlerdir.

Bu nedenle Proje kapsamında finans sektörü paydaşlarıyla; yeşil krediler, geçiş finansmanı, iklim riski, sürdürülebilir finans araçları, taksonomi uygulaması, açıklama ve raporlama yükümlülükleri ile özel sermayenin harekete geçirilmesi gibi konularda çalışmalar yürütülmektedir. Paydaş Haritalama Raporu, özellikle taksonomi, risk yönetimi, sürdürülebilir finans çerçeveleri ve teknik rehberlik alanlarında kapasite ihtiyaçları olduğunu ortaya koymaktadır.

Yerel Yönetimler

Birçok iklim yatırımı yerel düzeyde uygulandığından, yerel yönetimler Proje açısından önemli paydaşlardır.

Paydaş Haritalama Raporu, yerel yönetimlerin uluslararası iklim finansmanına erişim ve finanse edilebilir proje geliştirme konularında çeşitli kısıtlarla karşılaşabildiğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle İLBANK; yerel yönetimlere finansman, teknik proje desteği ve uluslararası finans kuruluşları ile çok taraflı kalkınma bankalarıyla iş birliği konularında önemli bir rol üstlenmektedir.

Özel Sektör ve Sanayi

Özel sektör, iklim finansmanının harekete geçirilmesinde ve Türkiye’nin düşük karbonlu ekonomiye geçişinde merkezi bir konuma sahiptir. Sanayi şirketleri, ihracata yönelik sektörler, enerji şirketleri, altyapı geliştiricileri, finansal danışmanlık kuruluşları ve sürdürülebilirlik hizmet sağlayıcıları; dönüşüm maliyetleri, iklim açıklama yükümlülükleri, SKDM kaynaklı rekabet baskıları ve gelişmekte olan ETS düzenlemelerinden giderek daha fazla etkilenmektedir.

Sektör birlikleri ve federasyonlar ise politika diyaloğu, paydaş mobilizasyonu, farkındalık artırma, yaygınlaştırma ve özel sektör katılımı açısından önemli bir çarpan etkisine sahiptir.

Uluslararası Finans Kuruluşları ve Kalkınma Ortakları

Uluslararası finans kuruluşları, çok taraflı kalkınma bankaları ve kalkınma ortakları; finansman, teknik destek, politika desteği, analitik çalışmalar ve proje hazırlama faaliyetleri yoluyla Türkiye’nin iklim finansmanı ekosisteminde önemli bir rol oynamaktadır.

Proje, taksonomi, sürdürülebilir finans, iklim risk yönetimi ve yatırım planlaması alanlarında devam eden girişimlerle tamamlayıcılığı güçlendirmek, sinerji yaratmak ve mükerrerliği önlemek amacıyla bu kuruluşlarla koordinasyon sağlamayı hedeflemektedir.

Bu kuruluşların yanı sıra iklim finansmanı kolaylıkları ile proje hazırlık mekanizmaları da paydaş haritasında yer almaktadır; bu yapılar, yatırım fikirlerinin finanse edilebilir projelere dönüştürülmesinde hazırlık aşamasına kaynak ve teknik destek sağlamaktadır.

Akademi, Sivil Toplum ve Araştırma Kurumları

Üniversiteler, araştırma kurumları, düşünce kuruluşları ve sivil toplum örgütleri; kanıta dayalı politika geliştirme, teknik araştırma, farkındalık artırma, yaygınlaştırma ve kamu diyaloğunun desteklenmesinde önemli katkılar sunmaktadır.

Bu paydaşların katılımı, Proje bulgularının daha geniş çevrelerce benimsenmesine yardımcı olurken teknik analiz, politika geliştirme ve paydaş farkındalığı arasındaki bağın güçlendirilmesine de katkı sağlamaktadır.

Proje Geliştiriciler ve İnovasyon Ekosistemi

Proje geliştiricileri, altyapı aktörleri, teknoloji sağlayıcıları ve inovasyon ekosistemi aktörleri, iklim finansmanının somut yatırımlara dönüştüğü halkayı oluşturur. Yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, temiz ulaşım, su ve atık altyapısı ile sanayide karbonsuzlaşma alanlarında finanse edilebilir proje havuzunun genişlemesi, büyük ölçüde bu aktörlerin teknik ve finansal hazırlık düzeyine bağlıdır.

Proje kapsamında bu grupla yürütülen etkileşim; finanse edilebilirlik ölçütlerinin daha iyi anlaşılması, proje hazırlık süreçlerinde karşılaşılan darboğazların tespiti ve taksonomiyle uyumlu yatırım tanımlarının uygulamaya yansıtılması üzerine odaklanmaktadır. Girişim ekosistemi, teknoloji sağlayıcıları ve etki hızlandırıcıları ise yeni finansman araçlarına ve ölçeklenebilir çözümlere ilişkin geri bildirim sağlamaktadır.

Uluslararası Kuruluşlar ve BM Kuruluşları

Birleşmiş Milletler kuruluşları ve diğer uluslararası kuruluşlar; iklim finansmanı alanında teknik uzmanlık, karşılaştırmalı ülke deneyimi ve uluslararası müzakere süreçlerine ilişkin bilgi akışı sağlamaktadır. Ulusal katkı beyanı, uyum planlaması ve iklim finansmanı raporlaması gibi başlıklarda bu kuruluşların geliştirdiği yöntem ve rehberler ortak bir çerçeve sunmaktadır.

Proje, çalışmaların tekrarlanmasını önlemek, mevcut analizlerden yararlanmak ve ulusal çıktıların uluslararası raporlama beklentileriyle uyumlu olmasını sağlamak üzere bu kuruluşlarla düzenli bilgi paylaşımı yürütmektedir.

Paydaş Katılım Yaklaşımı

Paydaş katılımı; kapsayıcılık, şeffaflık, uygulama odaklılık, sürekli etkileşim ve ulusal önceliklerle uyum ilkeleri doğrultusunda yürütülmektedir. Proje; kamu kurumları, finans sektörü, özel sektör, akademi, sivil toplum ve kalkınma ortaklarının geniş katılımını desteklemeyi amaçlamaktadır. Toplumsal cinsiyet eşitliği ve sosyal kapsayıcılık da paydaş katılım faaliyetlerinin yatay unsurları arasında yer almakta; uygun durumlarda Ankara ve İstanbul dışındaki paydaşların katılımının artırılmasına da önem verilmektedir.

Paydaş katılımı; ikili görüşmeler, teknik çalıştaylar, odak grup toplantıları, istişare toplantıları, eğitim programları, yuvarlak masa toplantıları, doğrulama toplantıları, çevrim içi istişareler, konferans ve kamuya açık etkinlikler ile anket ve soru formları gibi çeşitli araçlarla yürütülmektedir. Kullanılacak yöntem; paydaş grubuna, tematik alana ve etkileşimin amacına göre belirlenmektedir.

Koordinasyon ve Sürekli Diyalog

Proje, paydaş geri bildirimlerinin teknik çalışmalara ve uygulama süreçlerine sistematik biçimde yansıtılmasını sağlamak amacıyla yapılandırılmış ve sürekli bir koordinasyon çerçevesi uygulamaktadır. İkili istişareler, tematik odak grupları, teknik çalıştaylar, doğrulama toplantıları, Proje Yönlendirme Komitesi ve Eylem Koordinasyon Birimi mekanizmaları ile iletişim ve paydaş erişim faaliyetleri; katılımı ve kurumsal sahiplenmeyi desteklemek üzere birlikte kullanılmaktadır.

Öngörülen tematik odak alanları arasında sürdürülebilir finans ve taksonomi, iklime dirençli kentleşme ve belediye finansmanı, sanayide karbonsuzlaşma ve SKDM, temiz enerji dönüşümü, tarım ve arazi kullanımı finansmanı ile döngüsel ekonomi ve biyoçeşitlilik yer almaktadır. Bu tematik platformlar, teknik bilgi paylaşımı, bulguların doğrulanması ve uygulamaya yönelik önerilerin geliştirilmesi için yapılandırılmış bir ortam sunmaktadır.